ขอนแก่นโฮมแคร์

ประเภทของกิจกรรมสำหรับผู้สูงวัย
กิจกรรมสำหรับผู้สูงวัยประกอบด้วยกิจกรรมที่ส่งเสริมสุขภาพทางกาย และกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพทางใจและสังคม

1. กิจกรรมส่งเสริมสุขภาพทางกาย

ผู้ดูแลควรประเมินความสามารถด้านการเคลื่อนไหวของผู้สูงวัย เพื่อเลือกกิจกรรม ที่ช่วยส่งเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและกระดูก สร้างความสมดุลของการทรงตัว และบรรเทาอาการเจ็บปวด แบ่งกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพทางกายได้ดังนี้

1.1 กิจกรรมการออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
ผู้ดูแลควรแนะนำให้ผู้สูงวัยออกกำลังกายสม่ำเสมอและต่อเนื่อง อย่างน้อย 30 นาทีต่อครั้ง
สัปดาห์ละ 3 – 5 วัน อาจเป็นการเดินซึ่งเป็นการออกกำลังกายที่ทำได้ง่าย สะดวก ไม่ต้องมีอุปกรณ์ช่วย และไม่ใช้แรงกายมาก โดยเริ่มจากการเดินด้วยความเร็วปกติ จนร่างกายแข็งแรง
มีความทนทานมากขึ้นจึงเพิ่มความเร็วตามลำดับ ผู้สูงวัยที่ยังแข็งแรงและไม่มีโรคประจำตัว
อาจเลือกออกกำลังกายด้วยกีฬาที่ชื่นชอบและเล่นเป็นประจำ เช่น การเล่นเทนนิส การเล่นกอล์ฟการปั่นจักรยาน การว่ายน้ำ การจ๊อกกิ้ง ผู้ดูแลควรให้คำแนะนำผู้สูงวัยว่าการออกกำลังกาย
เป็นกิจกรรมเพื่อการออกกำลัง ไม่ใช่การแข่งขัน และควรช่วยเตรียมความพร้อมของผู้สูงวัย เช่น
การเลือกรองเท้าและชุดออกกำลังกายที่เหมาะสม นอกจากนี้ผู้ดูแลควรกระตุ้นให้ผู้สูงวัย
ออกกำลังในการทำกิจวัตรประจำวันที่มีการเคลื่อนไหว เช่น การกวาดบ้าน ถูบ้าน เดินขึ้นลงบันได
บันได ทำสวน และปลูกต้นไม้ เป็นต้น

1.2 กิจกรรมออกกำลังกายที่ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่น
กิจกรรมออกกำลังกายที่ช่วยเพิ่มการยืดหยุ่นเพื่อสร้างความสมดุล การทรงตัว และเพิ่มความสามารถการเคลื่อนไหวของข้อต่าง ๆ ผู้สูงวัยที่มีข้อจำกัดของการออกกำลังแบบใช้กำลัง
สามารถเลือกกิจกรรมออกกำลังที่มีการเคลื่อนไหวเบา ๆ เช่น การรำไม้พลอง การเต้นรำ
การเล่นซี่กง ไทเก็ก โยคะ ผู้ดูแลอาจสร้างบรรยากาศในห้องออกกำลังด้วยการเปิดเพลงเบาๆ

1.3 กิจกรรมออกกำลังกายแบบใช้สมาธิ และพลังลมปราณ
กิจกรรมการออกกำลังแบบใช้สมาธิและพลังลมปราณในการเคลื่อนไหว สามารถ
ออกกำลังแบบกลุ่ม หรือแบบเดี่ยว กิจกรรมการออกกำลังกายแบบนี้มักฝึกการหายใจ
ให้สัมพันธ์กับการเคลื่อนไหวควบคู่กัน ฉะนั้นควรมีผู้เชี่ยวชาญเป็นผู้นำทีมและฝึกสอน เช่น
การเล่นซี่กง การเล่นไทเก็ก การร่ำมวยจีน การรำดาบ การรำพัดการเล่นโยคะ ผู้ดูแลควร
ช่วยเตรียมอุปกรณ์ที่ใช้ประกอบการออกกำลังและคอยช่วยอำนวยความสะดวก กิจกรรม
การออกกำลังแบบใช้สมาธิทำให้ผู้สูงวัยมีความแข็งแรง ช่วยเรื่องการทรงตัวและทำให้ผู้สูงวัย
นอนหลับได้ดี

1.4 กิจกรรมออกกำลังกล้ามเนื้อมัดเล็ก
กิจกรรมออกกำลังกล้ามเนื้อมัดเล็ก ได้แก่ การจัดดอกไม้ การต่อภาพจิ๊กซอ การวาดภาพ
ศิลปะ การถักไหมพรม การพับกระดาษ การเล่นหมากรุก โดยผู้ดูแลควรให้ความช่วยเหลือหรือ
ร่วมทำกิจกรรมด้วย ผู้ดูแลอาจนำผลงานของผู้สูงวัยไปแสดงให้ผู้อื่นหรือสมาชิกในครอบครัว
ผู้สูงวัยได้ชื่นชมและให้กำลังใจแก่ผู้สูงวัยด้วย ดั่งตัวอย่าง ผู้สูงวัยอายุ 70 ปีท่านหนึ่งชื่นชอบ
การถักไหมพรม ใช้เวลาว่างถักหมวกไหมพรมไว้ใช้เอง ถวายพระและแจกจ่ายผู้ป่วยผมร่วง
จากการได้รับยาเคมีบำบัดรักษา ทำให้มีความสุขและภาคภูมิใจ

1.5 กิจกรรมออกกำลังสมอง
กิจกรรมออกกำลังสมอง เป็นการฝึกทักษะและกระตุ้นการทำงานของสมองช่วยชะลอ
ภาวะหลงลืมในผู้สูงวัย และช่วยสร้างความเชื่อมั่นในตนเองของผู้สูงวัย โดยผู้ดูแลควรคอยให้
คำชี้แนะ และให้กำลังใจแก่ผู้สูงวัยในระหว่างการทำกิจกรรมกิจกรรมลักษณะนี้ ได้แก่ การเล่น
เกมฝึกสมอง เป็นต้น

2. กิจกรรมส่งเสริมสุขภาพทางใจและสังคม

ผู้ดูแลควรสนับสนุนให้ผู้สูงวัยมีกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพทางใจและสังคม ดังนี้

-ผู้ดูแลควรชักชวนผู้สูงวัยเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม เพื่อช่วยส่งเสริมสุขภาพจิต ลดความเหงา
ความซึมเศร้า เพิ่มคุณค่าของผู้สูงวัย เช่น การเป็นอาสาสมัครทำงานที่ผู้สูงวัยถนัดหรือ
ชื่นชอบ ตัวอย่างเช่น เกษตรกรผู้มีความเชี่ยวชาญการทำเกษตรที่ประสบผลสำเร็จ
ได้รับเชิญเป็นปราชญ์ชาวบ้านสอนงานด้านการเกษตรแก่ชุมชนและผู้สนใจ ทำให้ผู้สูงวัย
มีความภาคภูมิใจและมีความสุขในการเป็นผู้ให้ การเชิญชวนผู้สูงวัยเข้าร่วมสังสรรค์
กิจกรรมของรุ่น เข้าร่วมชมรมผู้สูงอาย ร่วมกิจกรรมกับเพื่อนใหม่ในวัยเดียวกัน ช่วยสร้าง
ความสุขสนุกสนานให้แก่ผู้สูงวัย

-ผู้ดูแลและครอบครัวควรหาโอกาสพาผู้สูงวัยไปท่องเที่ยวในสถานที่ต่าง ๆ เพื่อเป็นการ
เปลี่ยนบรรยากาศ และช่วยให้ผู้สูงวัยได้บริหารความคิดด้านการเตรียมตัว เกิดความตื่นตัว
และสนุกสนานกับบรรยากาศใหม่ ได้สร้างสัมพันธภาพที่ดีกับครอบครัว เพื่อนฝูง และ
ผู้ร่วมเดินทาง ได้บันทึกภาพความทรงจำทั้งในปัจจุบันและอดีตกับสถานที่ที่คุ้นเคย

-ผู้ดูแลอาจชวนผู้สูงวัยเลือกกิจกรรมสร้างความบันเทิงที่ผู้สูงวัยชอบ เช่น การร้องเพลง
การฟังเพลง การเต้นรำ การเล่นดนตรีและมีการเคลื่อนไหวร่างกายให้เข้ากับจังหวะดนตรี
เช่น การจัดกิจกรรมดนตรีแบบกลุ่ม ทำให้ผู้สูงวัยได้บริหารทั้งส่วนความจำและกำลัง
แขนขา สามารถศึกษารายละเอียดได้ในบทที่ 14 การจัดกิจกรรมดนตรีสำหรับผู้สูงวัย
นอกจากนี้ ผู้สูงวัยที่ชอบชมภาพยนตร์ควรหาโอกาสพาท่านไปชมภาพยนตร์เป็นครั้งคราว
ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ช่วยผ่อนคลายอารมณ์

-ผู้ดูแลควรสนับสนุนให้ผู้สูงวัยทำกิจกรรมงานอดิเรกหลังประกอบกิจวัตรประจำวัน เช่น
การทำงานฝีมือ งานศิลปะ การวาดภาพ การถ่ายรูป การทำสวนปลูกต้นไม้ การอ่าน
หนังสือ การบันทึกเหตุการณ์ประจำวัน กิจกรรมงานอดิเรกบางอย่างอาจสร้างรายได้เสริม
ให้แก่ผู้สูงวัย ตัวอย่างเช่น การถักหมวกไหมพรมทำให้ผู้สูงวัยได้บริหารมือ บริหารสมอง
และการฝึกสมาธิ เมื่อทำสำเร็จได้หมวกไว้ใช้เอง จำหน่าย หรือบริจาคให้ผู้อื่น ทำให้ผู้สูงวัย
มีความสุขกับการเป็นผู้ให้

-ผู้ดูแลหรือครอบครัวผู้สูงวัยอาจชวนผู้สูงวัยเข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนาตามศรัทธาความเชื่อ
ของแต่ละท่าน ทั้งการสวดมนต์ การฟังธรรม การทำบุญตักบาตร การไปวัดหรือการได้ร่วม
ศาสนพิธีตามเทศกาลสำคัญต่าง ๆ การไปโบสถ์ ไปมัสยิด เป็นการช่วยให้ผู้สูงวัยได้
ผ่อนคลาย และปล่อยวางอารมณ์ต่าง ๆ จิตใจสงบร่มเย็น สำหรับผู้สูงวัยที่มีประสบการณ์
ในการทำสมาธิ สามารถทำกิจกรรมเจริญสติเพื่อพบหนทางสงบในช่วงท้ายของชีวิต

ที่มา หนังสือ การอภิบาลผู้สูงวัย สำหรับผู้ดูแล